Wątłe muzy

Muzeum Tatrzańskie, Galeria Sztuki XX wieku w willi Oksza, ul. Zamoyskiego 25, Zakopane (5 grudnia 2014 – 11 stycznia 2015, wernisaż 4 grudnia)


Wystawa „Wątłe muzy” powstała w ramach Konferencji tatrzańskiej - spotkania twórców i teoretyków sztuki w Zakopanem, poświęconego awangardowej tradycji tego miejsca, artystom z nim związanym, a także mitologii miasta i otaczającej go natury. Punktem wyjścia dla ich rozważań jest twórczość rzeźbiarza Władysława Hasiora (1928-1999). Przez całe życie związany z Zakopanem, w swej sztuce zawsze pozostawał bliski tatrzańskiej kulturze materialnej, jej obrzędowości i symbolice. Wystawa jest odpowiedzią na praktykę Hasiora i kontekst, w jakim tworzył.

 

Kluczem do wyboru prezentowanych na niej prac są jego asamblaże – obrazy i rzeźby złożone ze znalezionych obiektów. Przestrzeń galerii, niegdyś mieszkalnego wnętrza, wypełniają pospolite przedmioty, wśród nich ceramiczne naczynia, stare domowe sprzęty, dekoracyjne tkaniny, spinki, guziki, plastikowe kable, kolorowe kamienie. Zwykłe rzeczy w niezwykłych konfiguracjach. Wystawa skupia uwagę na tym, co marginalne i niepozorne. Rozmywa granice pomiędzy banalnym i wyjątkowym, zawieszając zbyt pospieszne osądy. Materiałem wykorzystywanym przez artystów są resztki, odpady, fragmenty. Montowane, zestawiane, przestawiane i składane od nowa zmieniają swoje funkcje i zyskują nowe, złożone znaczenia.

 

Asamblaż jest zasadą konstrukcyjną wielu pokazywanych prac, nie przesądza jednak o treści wystawy, która opowiada o wnikliwym i czujnym przyglądaniu się rzeczywistości. Ukazuje ją przez pryzmat intuicji i wyobraźni, kwestionując dualistyczny podział świata na ożywiony i nieożywiony. Rzeczy zgromadzone w galerii funkcjonują w szarej strefie – pomiędzy racjonalnym i irracjonalnym. Noszą ślady swoich użytkowników i uwiarygodniają ich osobiste narracje, czasem same dochodzą do głosu... Burzą przy tym hierarchiczną opozycję przedmiotu i podmiotu. Ich niejasny status podważa ekonomię opartą na zależności towar – fetysz – konsumpcja. Alternatywą jest relacja oparta na dialogu, przeżyciach i twórczej symbiozie.

 

W latach 60. XX wieku, kiedy powstawały pierwsze asamblaże Hasiora, Claude Lévi-Strauss powiązał metodę działania antropologicznej figury bricoleura (majsterkowicza) z procesem konstruowania mitu. Bricoleur wykorzystuje wszelkie dostępne pod ręką materiały, by tworzyć z nich nowe całości i rozwiązania. Mit także powstaje z istniejących już i znanych elementów, scalanych ze sobą w poszukiwaniu wyjaśnienia dla niezrozumiałych zjawisk. Na wystawie rozbrzmiewa więc echo tatrzańskich tajemnic. A jej nastrój determinuje specyfika otoczenia – krajobraz, legendy o Tatrach i surrealistyczne wątki przewijające się w twórczości wielu związanych z tym miejscem artystów. Tłoczą się na niej dziwne stworzenia, hybrydy i przedmioty o niezwykłych właściwościach. Korzeniami sięgają głęboko do lokalnych opowieści i zakamarków świadomości swoich twórców. Tłem dla ich historii jest bujna, surowa, czasem złowieszcza natura. To ona dyktuje w górach rytm życia. Codzienność i rządzące nią prawa poddane są tu zmiennej sile żywiołów.

 

Tytułowe „Wątłe muzy” wyznaczają przestrzeń na celebrację tej tajemniczej rzeczywistości, w której wyobraźnia pozostaje narzędziem poznawania faktów. Wystawa, której patronują, poszukuje alternatywnych sposobów doświadczania. Jest ona zbiorem refleksji o widzeniu i spostrzeganiu, uprzedmiotowianiu i podmiotowości, przyrodzie, sztuce i śmieciach oraz recyclingu, jako metodzie twórczej. Magię, rytuał i metaforę stawia obok wirtualnych bytów, ekologii i technologii. Hierarchie i granice między nimi chwieją się na ciepłym halnym wietrze.

 

Artyści: Caroline Achaintre, Geta Brătescu, Agnieszka Brzeżańska, Ewa Ciepielewska Jos de Gruyter i Harald Thys, Habima Fuchs, Walon Green, Běla Kolářová, Mark Leckey, Basim Magdy, Charlotte Moth, Paulina Ołowska, Erna Rosenstein

 

 

***

Wystawa realizowana przez Open Art Projects i Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem

 

Kuratorka: Kasia Redzisz
Koordynacja: Magda Materna

Współpraca: Emma Knaflewska
Koordynacja ze strony Muzeum Tatrzańskiego: Julita Dembowska

 

***
Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Województwa Małopolskiego i Miasta Zakopane w partnerstwie z Biurem Promocji Zakopanego.

 

Patronat honorowy: Janusz Majcher - Burmistrz Miasta Zakopane

Partnerzy organizacyjni: Schronisko Górskie PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, Kino Sokół

Dodatkowe wsparcie: Grand Hotel Stamary, Hotel Skalny, Centralny Ośrodek Sportu w Zakopanem, Restauracja Konstantynówka, Kropla Krynicy, Future Tech Marcin Słodyczka, Watra Maciej Stasiński, Dworzec Tatrzański, Sabała Karczma – 1879 – Hotel

Partnerzy Open Art Projects: Polpharma, Fundacja Rodziny Staraków, Spectra Art Space, Europejskie Centrum Odszkodowań S.A.

Podziękowania: Marie Klimešová, Marta Krzeptowska, Marychna Krzeptowska, Krzysztof Lewandowski, Michal Mánek, Anna Muszyńska, Błażej Pindor, Jerzy Starak, Kola Śliwińska, SVIT Praha, właściciele prac oraz artyści