Dzień za noc

Maria Loboda

Schronisko w Dolinie Pięciu Stawów Polskich

 

Dzień za noc to witraż wykonany w oknie sali jadalnej wysokogórskiego schroniska w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, z którego roztacza się widok na otaczające ją skaliste szczyty Tatr.

 

Wytopione w białym szkle kształty: kwadrat, sfera, stożek, walec, kryształ i spirala reprezentują sześć z siedmiu „biotechnicznych elementów” - podstawowych części, z których kombinacji, według filozofa biologii Raoula Francé, a za nim artysty i projektanta László Moholy-Nagyego, składają się wszystkie ożywione systemy. W latach 20. XX wieku Moholy-Nagy używał ich na podstawowym kursie w szkole Bauhausu, by rozwijać wyobraźnię studentów.

 

Kompozycja Lobody każe patrzeć na dziką, majestatyczną naturę przez pryzmat geometrycznych struktur. Przysłania i rozmywa krajobraz. Artystka nawiązuje w ten sposób do modernistycznych wizji Zakopanego – miejsca, które u progu XX wieku stało się utopijnym konstruktem inteligencji poszukującej źródeł tożsamości i inspiracji. Niepełny zestaw elementarnych brył sugeruje brak i niedoskonałość, zaburzenie harmonii.

 

Dotarcie do Doliny Pięciu Stawów wymaga długiej wędrówki wśród tatrzańskiej przyrody. To właśnie jej złowieszcze, tajemnicze piękno (częsty motyw malarstwa i literackich opisów) stało się podstawą mitu Zakopanego. Zniekształcenie jej obrazu, zastąpienie go abstrakcyjną kompozycją jest subtelną odpowiedzią na idealizujące, czasem fantastyczne lub halucynogenne wizje natury w dziełach twórców związanych z tym miejscem.

 

Tytuł pracy to nawiązanie do technik operatorskich. Nakładanie barwnych filtrów na obiektyw kamery zmienia właściwości rejestrowanego obrazu, tworzy iluzję rzeczywistości innej niż ta utrwalana na taśmie. Neutralny (biały) kolor użytego w witrażu szkła nie wywołuje jednak złudzenia, nie domaga się filmowego „zawieszenia niewiary”. To jedynie propozycja, zaproszenie do refleksji, nałożona na transparentną szybę warstwa narracji.

 

 

***

Projekt jest częścią programu artystycznego Konferencji tatrzańskiej.

Program jest realizowany przez Open Art Projects i Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem

 

Kuratorka: Kasia Redzisz

Koordynacja: Magda Materna

Współpraca: Emma Knaflewska

Koordynacja ze strony Muzeum Tatrzańskiego: Julita Dembowska

 

Program artystyczny dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Województwa Małopolskiego i Miasta Zakopane w partnerstwie z Biurem Promocji Zakopanego.

Patronat honorowy: Janusz Majcher - Burmistrz Miasta Zakopane

Partnerzy organizacyjni: Schronisko Górskie PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, Kino Sokół, Dworzec Tatrzański

Dodatkowe wsparcie: Grand Hotel Stamary, Hotel Skalny, Centralny Ośrodek Sportu w Zakopanem, Restauracja Konstantynówka, Future Tech Marcin Słodyczka, Watra Maciej Stasiński, Kropla Krynicy, Sabała Karczma – 1879 – Hotel

Partnerzy Open Art Projects: Polpharma, Fundacja Rodziny Staraków, Spectra Art Space, Europejskie Centrum Odszkodowań S.A.

Podziękowania: Marie Klimešová, Marta Krzeptowska, Marychna Krzeptowska, Krzysztof Lewandowski, Michal Mánek, Anna Muszyńska, Błażej Pindor, Jerzy Starak, Kola Śliwińska, SVIT Praha, właściciele prac oraz artyści